Encontro Head Of Defence Universities/ Colleges Institution Meeting

Exmo Director do IDN

CMD “CMG” Donaciano Gomes

 

Asunto: Relatoriu Encontro Head Of Defence Universities/ Colleges Institution Meeting

 

Ho Respeitu,

 

Baseia ba asunto iha leten ami hakarak hato’o ba Director IDN kona ba aktividade no rezultadu mak hetan durante partisipa iha dia 11-14 de Novembro 2014 iha Brunei.

 

I.                    Introdusaun

IDN - Instituto da Defesa Nacional Nudar Instituisaun ida husi ensinu superior publika universitariu militar no polisial, ne’e bé hakarak kontribui bá dezenvolvimentu husi pensamentu estratejiku nasional, liu husi ha’klaken  ensinu no estudu, investigasaun no debate kona bá áreas husi defesa  no seguransa Nasional, IDN iha Misaun:

·         Organiza formasaun, iha planus sientifiku, doutrinariu no teknika hosi siencias militares no husi siencias polisial, necesariu hala’o knar husi komandu, diraksaun, xefia no Estado Maior iha Forsas Armadas no Forsas no servisu seguransa iha forsa hamutuk no kombinadu, no iha organizasoens internasionais, bá kuadrus Forsas Armadas, Forsas no Serviçus  Seguransa.

·          Ministra formasaun akademika no teknika profisional bá teknikus superior no dirijentes husi servicus no organismus husi administrasaun públika hó entidades privada.

Iha ambitu misaun nia laran IDN, bele nafatin realiza kursus ne’e be lá fó grau akademiku, hare liu ba fó diploma, ne’e hanaran kursus promosaun, aktualizasaun, kualifikasaun, tirocínios/formasaun inisial no estajius no kursus formasaun komplementar durante iha kareira laran.

Fokaliza mós iha nia misaun, ha’buras  investigasaun, debate, no diskusaun husi kestoens ne’e bé relasiona hó Defesa no Seguransa Nasional, haklaken transferensia konhesimentu, formasaun kultural, artistika, teknolojika no sientifika.

 

Kona bá nia Vizaun, Instituto ha’karak hanesan referênsia iha desenvolvimentu bá “Pensamentu estratejiku Nasional” liu husi nia knar kualidade no di’ak liu iha aktividades husi ensinu, estudu, investigasaun no debate ne’e bé kontribui hodi fó valorizasun kuadrus Forsas Armadas husi forsa no servisu seguransa husi Kuadrus Superiores Ministerio Defesa no Seguransa no Administrasaun publika.

Hari konsiênsia Nasional bá defesa no seguransa ida ke bele kontribui bá dezenvolvimentu ekonomiku no sosial, liu husi nia orientasaun hodi hari transmisaun no habelar kultura, matenek no siênsia.

IDN sei hare nafatin, hodi forma no gradua ni’nian auditores sira no alunus hó grau matenek as no predisposisaun bá peskija no investigasaun cientifika, orientadu bá valores ema nian no bá konsiênsia nasional no bá sentidu servisu favor bá moris diak no iha buat hotu iha sociedade laran. Haklaken kompriensaun, harmonia no fó tulun bá malu entre kulturas no povos.

 

I.        Sumariu

 

Iha ambitu hanesan membru husi ARF (Asia Regional Forum) Timor-Leste  mos hola parte iha encontro membru nian iha área oi-oin tinan-tinan ho objetivu hodi afirma nia estrategia política no cooperacao ho membu  iha região nee.

 

Nune’e iha dia 11-14 Novembro 2013, funcionário nain rua representa husi Instituto de Defesa Nasional (IDN-TL) Dr. Guilherme Soares, Asesores Nacional   no funcinario nain ida husi  Ministerio dos Negocios Estrangeiros (MNEC) Dr. Leonito husi Direcao ASEAN nian hodi partisipa iha HDUCIM iha Brunei Darusalam

 

 

II.      Objetivu

Partisipasaun  Timor-Leste    iha encontro ne'e nia objetivu maka: 

-        Kontribui ba desenvolvimento capacidade recurso humano liu-liu iha area Defesa no Seguranca nian.

-        Halo kontaktu no hametin relasaun  ho nasaun iha regiaun liu-liu iha area desenvolvimento formasaun ba area Defesa no seguransa nian.

 

 

III.    Rezultadu 

 

Aktividade

Rezultadu

Rezultadu  husi The 17th ASEAN Regional Forum (ARF) Heads of Defence, Universities, College and Institution Meeting.

“Cooperation in Research and Academic Curricula on the Contemporary Operating Enviroment”.

1.       Distribuisaun Brosura no Newletter

Distribui informasaun ba iha Embaixada Timor-Leste iha Indonesia, Distibuisaun informasaun ba delegasaun husi Indonesia, USA, Tailandia, Japaun, Brunai & Papau Nova Guine.

 

2.       Koleta no halo  dokumentasaun ba informasaun kona ba encontro  nian

 hametin  kontaktu no  halibur  dokumentasaun  informasaun liu-liu kona ba Apresentasaun Slide  husi Nasaun ARF nian husi :

Brunei, Cambodia, Canada, China, EU, ICRC,India, Indonesia, LAOS, Malaysia, Myanmar, New Zelanad, Phillipines, Singapore, South Koreia, Thailand, USA, Vietnam.

 

 

3.       Diskusaun  membru ARF nian  hodi hametin liu tan cooperasaun

encontro ho  Major General Haji Aminudi Ihsan Bin Pehin – Commander Royal Brunei Armed Forces.

“Iha encontro ne'e delegasaun  representa husi Guilherme Soares, Asesor husi Instituto de Defesa Timor-Leste (IDNTL) no Leonito husi Ministerio dos Negocios Estrangeiros (MNEC):

-        hato'o agardesimentu ba    convite nebe'e  husi Ministro Defesa Brunei no Royal Brunei Armed (RBAF) Defence Academy   ba Timor-Leste.

-        Hato'o mos kona ba aktividade mak halao ona husi IDNTL no mos planu atu halo iha futuro.

-        Husu apoiu hodi  Brunei bele fahe nia esperensia iha desenvolvimentu sira nia Instituto Defesa Brunei iha area formasaun & peskiza   ho  Instituto Defesa Timor-Leste.

-        Hato'o parabens ba Brunei tamba organiza eventu Internasional ne'e ho Susesu.

 

 

Army Lieutenant General Park Sam-Duck

Vice President, National Institute for Defence Studies.

“Hato'o parabens mos ba Co-chaired  husi Nasional Defence Uniersity ba organiza eventu internasional ne'e iha Brunei no mos husu karik tinan oin Coreia do Sul mak se sai uma nain ba eventu ne'e hodi bele inklui mos Timor-Leste iha eventu ne'e hodi bele aprende liu  kona ba kurikulum, modul treinamentu no peskiza husi  nasaun ARF nian  ”.

 

encontro ho Colonel Hj Abd Hadi Hj Saim, Commandant  of the Royal Brunei Armed Foces (RBAF) Defence Academy.

“Halo follow up ba encontro husi  Major General Haji Aminudi Ihsan Bin Pehin – Commander Royal Brunei Armed Forces nian liu-liu visita de estudu husi alunus husi Instituto Defesa Nasional Timor-Leste bele visita ba Instituto Defesa Brunei nian”.

 

encontro ho Colonel Peter Wood, Commander of New Zealand Defence College

“Colonel Peter Wood hanesan mos membru husi PKF iha Timor-Leste iha konhesimentu klean kona ba Timor-Leste, ne'e duni oportunidade hodi bele fahe esperensia kona nia Instituto ho situasaun iha Timor-Leste”.

 

encontro ho Colonel Otta A. Pandum, Defence Attache, Papua New Guinea.

“Colones Otta A. Pandum hanesan Adidu Militar Papua Nova Guine iha  iha Jacarta no ami kolia liu ba fahe esperensia no hametin relasaun ho nasaun husi pasifico ne'e”.

 

encontro ho Brigadeir General Fermin R De Leon JR AFP (Ret) President of The National Defence College of the Phillipines.

“ Hato'o sentidu condolencia ba desastre naturais nebe'e akontese iha Filipina”.

 

Major General Surasit Thanadtang, Deputy Superintendent National Defence College Thailand

“ Major General Surasit, hanesan  oficias PFK husi Tailandia mak hela iha Timor-Leste durante 46 meses iha konhesimentu klean kona ba area Dili nian, ami mos husu ba Tailandia hodi bele hametin relasaun ho Timor-Leste liu-liu iha fahe esperensia iha kurikulum akademico no peskiza no Tailandia prontu atu apoiu Timor-Leste.

 

Brigadier General Guy “Tom” Cosentino, Commandant of the National War College, USA

“Husu apoiu ba USA liu-liu Nasional War College hodi bele apoiu aluno husi Instituto Defesa Timor-Leste  nian bele ba halo formasaun iha neba'a”.

 

4.             Intervensaun husi Timor-Leste nian

 

Loron primeiru:

Timor-Leste iha nia presensa iha eventu ne'e hanesan objetivu prinsipal maka atu aprende husi esperensia husi nasaun ARF sira seluk iha Topik kona ba “ uza forsa iha kontestu operasaun ba situsaun komplesu iha area sosial, politik, ecomomic, teknolojia no fator moral iha influensia ba operasaun husi instituisaun militar ”

aproveita oportunidade hodi hametin relasan ho delegasaun husi membru ARF nian.

 

Loron segundu:

Hato'o parabens ba Nasaun Brunei tamba organiza ona eventu ne'e ho susesu no mos presensa Timor-Leste nian iha ne'e hodi aprende barak liu tan husi esperensia nasaun membru no hametin relasaun hodi fila ba Timor-Leste bele desenvolve Instituto Defesa Nasional sai hanesan Institutito polo exelente no ezemplar.

 

5.             Visita

Visita ba Museu

“ Iha visita ne'e Ofisias Defesa  husi ARF nian bele hatene informasaun no hare arquivu photos, sasan istoria, dumentus  kona ba Brunei nian historia no kona tranferensia puder husi Ingles ba iha primeiru Liu Rai Brunei nian. No Desenvolvimentu Brunei iha Rei Primeiru to ida agora”.

 

Visita ba Kampeong Air

“Iha visita ne'e hodi bele hatene kona ba fatin istoriku husi origem ema Brunei mai husi fatin ida naran Kampoeng Air no espalha ba Nasaun tomak”.

 

Visita ba Museum Militar

“Iha visita ne'e Ofisiais Defesa  ARF bele hatene kona ba istoria desenvolvimentu militar iha Brunei husi komponente Terestre, komponente Naval, komponente Aero, Komponente Forca Espesiais, ekipamentu militar, farda militar, partisipasaun iha forsa manuntesaun ba paz, istoria husi komandante nebe'e mak komandu forsa defesa Brunei nian no ikus liu asina livro de onra ba Museu ne'e.

6. Lisaun nebe'e aprende

     chefe delegasaun ida ne'e hanesan primeira vez esperensia

     iha konhesimentu kona ba lalaok husi eventu Internasional nian

     aprende  oin nusa bele haforsa relasaun hodi hametin rede entre nasaun iha regiaun liu-liu kona  oin nusa bele hamutuk hasoru amesas no desafiu iha futuru.

     aprende esperensia nebe'e delegasaun husi nasaun ARF nian fahe.

 

7.       Publikasaun

     Eventu ne’e mos hetan publikasaun iha media hanesan iha :

http://www.bt.com.bn/news-national/2013/11/09/military-host-asean-forum

http://www.bt.com.bn/2012/11/13/brunei-host-defence-education-meet

http://www.bt.com.bn/news-national/2013/11/19/vietnam-military-official-shares-defence-history-policy

http://www.bt.com.bn/news-national/2013/11/14/military-officials-wrap-meeting

http://www.bt.com.bn/news-national/2013/11/13/officials-tackle-regional-security-issues-forum

 

 

IV.       Rekomendasaun

 

·         Presiza iha preparasaun diak liu iha eventu sira hanesan ne'e por ezemplu la iha preparasaun hodi halo apresentasaun no mos hodi halo troka lembransa.

·         Presiza iha sistema koordenasaun no fahe informasaun diak liu tan husi organizador ho convidados

·         Presiza iha follow up ba diskusaun no encontro nebe'e mak halao ona.

 

 

V.         Agradecimento

·         Ministerio de Defesa  (MINDEF) Brunei

·         Royal Brunei Armed Forces (RBAF) Defence Academy

·         South Koreia National Defence University

·         Instituto de Defesa Nacional (IDNTL)

·         Ministerio dos Negocios Estrangeiro RDTL (MNEC)

·         Embaixada Timor-Leste iha Jacarta

 

 

 

 

 

 

Dili, Instituto de Defesa Nacional de Timor-Leste

 

 

 

Assessor  Nacional TIC

 

 

(Guilherme da Costa de Jesus Soares)


 

Comments

Popular posts from this blog

Análise das Perspetivas de Timor-Leste nas Dinâmicas Regionais e na Política Externa

Perumusan pendidikan bela negara di Timor-Leste

China's policy towards East Timorese